Zo had het kunnen gaan. Maar zo ging het niet. Met die woorden opent het KNMI Een Extreem Rapport: negen scenario’s die laten zien hoe extreem weer de samenleving kan ontwrichten.
Van natuurbranden die de brandweer tot het uiterste drijven tot langdurige kou met gevolgen voor de energievoorziening. De boodschap is helder: klimaatverandering speelt zich nu af, en we merken dat vooral aan extremer weer.
Tien jaar na Parijs: de impact is hier en nu
Tien jaar na het Klimaatakkoord van Parijs is de urgentie onverminderd groot. Klimaatverandering is geen abstract toekomstbeeld, maar een realiteit die zich dagelijks manifesteert. Het weer wordt grilliger en extremen nemen toe. In Een Extreem Rapport schetst het KNMI hoe gevaarlijk weer kan uitpakken voor Nederland, in samenwerking met partners die dagelijks met de gevolgen te maken hebben.
Het verleden biedt geen houvast meer
Om ons te wapenen tegen extreem weer, kijken we vaak naar het verleden. Maar die aanpak schiet tekort. Het Nederlandse klimaat is inmiddels bijna een graad warmer dan in de referentieperiode 1991–2020. Weersextremen nemen sneller toe dan het gemiddelde, waardoor situaties die vroeger vrijwel ondenkbaar waren — zoals temperaturen rond de 40 graden — nu reële scenario’s zijn. Wat ooit uitzonderlijk was, vraagt nu om voorbereiding.
Samenleving onder druk
Juist die extremen zetten de maatschappij onder spanning. Water- en energievoorziening kunnen in de knel komen, hulpdiensten raken overvraagd en infrastructuur kan beschadigd raken. Economische sectoren lopen risico’s en de kans op slachtoffers neemt toe. Aanpassing aan het veranderende klimaat is daarom geen keuze, maar noodzaak — naast het terugdringen van broeikasgasuitstoot. Beide zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Van weer naar impact
In het rapport staat het samenspel centraal tussen meteorologische omstandigheden en maatschappelijke gevolgen. Aan de hand van casussen koppelt het KNMI weersituaties aan concrete impact op sectoren en regio’s. Daarbij is samengewerkt met onder meer veiligheidsregio’s, het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid en netbeheerder TenneT. Het doel: inzicht bieden in wat Nederland te wachten kan staan en hoe daarop te anticiperen.
De voorbeelden zijn illustratief, niet uitputtend. Locatie, duur en intensiteit verschillen per situatie, net als de combinatie van factoren. Maar de kern is steeds dezelfde: extreem weer heeft verstrekkende gevolgen.
Negentien? Nee, negen confronterende thema’s
Het rapport behandelt onder meer hitte in steden, natuurbrand en brandweercapaciteit, kou en gasvraag, stormschade, orkanen in Caribisch Nederland, droogte en binnenvaart, extreme neerslag, langdurige duisterluwte met gevolgen voor elektriciteit en de verspreiding van het westnijlvirus door muggen.
Extreem weer is geen incident meer, maar een structurele uitdaging. Wie voorbereid wil zijn op morgen, moet vandaag al rekening houden met een klimaat dat blijvend is veranderd.
(Bron: KNMI)