Sneek – Na maanden van onderzoek wijst omgevingsdienst FUMO één bedrijf aan als bron van de PFAS-verontreiniging in Sneek: Metaalrecycling Sneek.
Die conclusie komt hard aan bij directeur Catharinus Sandstra en bedrijfsleider Evert Schoneveld. Zij zeggen zich overvallen te voelen door de uitkomst.
De kwestie begon eerder dit jaar. In februari werden in het rioolwater van Heerenveen, Vlieland en Sneek verhoogde PFAS-concentraties gevonden. De GGD meldde toen dat er geen direct risico was voor mens en dier, maar FUMO startte daarop een vervolgonderzoek. In november werd bekend dat de vervuiling in Sneek mogelijk te herleiden was tot één bedrijf. Op 29 januari namen inspecteurs monsters in verschillende putten op het terrein van Metaalrecycling Sneek. Uit die metingen bleek dat het afvalwater te hoge PFAS-waarden bevatte. FUMO heeft het bedrijf vervolgens opgedragen een PFAS-reductieplan op te stellen en maatregelen te nemen om verdere lozingen richting het riool zo ver mogelijk terug te dringen.
‘PFAS moet je bij de bron aanpakken’
Binnen Metaalrecycling Sneek wordt met teleurstelling gereageerd op de aanwijzing. Medewerker Rutger van Lier noemt het belangrijk dat PFAS vooral bij de grote bronnen wordt aangepakt. Volgens hem zitten PFAS in duizenden producten en hoort de aanpak dus breder te zijn dan één locatie. Wel zegt het bedrijf bereid te zijn als voorbeeld te fungeren en uit te leggen wat PFAS is en hoe het in het milieu terecht kan komen.
FUMO: geen schandpaal, wel ingrijpen
FUMO laat in een reactie weten begrip te hebben voor de frustratie in Sneek. De omgevingsdienst benadrukt dat Metaalrecycling Sneek een belangrijke schakel is in de afvalketen en dat het onderzoek niet bedoeld is om iemand publiekelijk aan de schandpaal te nagelen.
“Ons doel is vast te stellen waar de PFAS vandaan komt en te zorgen dat wettelijke maatregelen worden getroffen om lozingen terug te dringen,” aldus FUMO. De dienst verwacht dat het reductieplan en aanvullende maatregelen verdere verspreiding richting het riool en daarmee het oppervlaktewater moeten beperken.
PFAS is de verzamelnaam voor per- en polyfluoralkylstoffen: duizenden door mensen gemaakte chemicaliën die van nature niet in het milieu voorkomen. Bekende voorbeelden zijn PFOS, PFOA en GenX-stoffen.
Waarom zijn ze een probleem?
PFAS hebben een extreem sterke chemische binding. Daardoor breken ze bijna niet af in de natuur en blijven ze jarenlang aanwezig in bodem, water en ook in het menselijk lichaam. Dat maakt ze hardnekkig en moeilijk op te ruimen. Veel PFAS worden daarom gezien als zeer zorgwekkende stoffen.
Waar zitten PFAS in?
PFAS werden decennialang veel gebruikt omdat ze water-, vet- en vuilafstotend zijn en goed tegen hitte kunnen. Je kunt ze (of kon ze) tegenkomen in onder meer:
- blusschuim (vooral oudere typen)
- anti-aanbaklagen van pannen
- water- en vuilafstotende kleding en outdoor-textiel
- voedselverpakkingen (vetwerend papier/karton)
- sommige schoonmaak- en onderhoudsproducten, zoals waxen
- industriële processen, bijvoorbeeld metaalbewerking en chemie
Omdat PFAS zo breed in producten voorkomen, kunnen ze via productie, gebruik, branden of afvalstromen in het milieu en uiteindelijk in rioolwater terechtkomen.