Harlingen – Het kabinet is van plan zoutwinningsbedrijf Frisia toestemming te geven om tot 2052 zout te winnen onder de Waddenzee.
De voorlopige instemming met het aangepaste winningsplan geldt voor het gebied Havenmond, ten westen van Harlingen. Daarbij stelt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) als belangrijkste voorwaarde dat de bodemdaling door de winning niet sneller mag verlopen dan het natuurlijke herstelvermogen van het Waddengebied.
De voorgenomen vergunningverlening volgt op een positief advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Volgens de toezichthouder kan Frisia de zoutwinning volgens het geactualiseerde winningsplan veilig uitvoeren, mits aanvullende voorwaarden worden nageleefd.
Aanpassing van bestaand winningsplan
Frisia wint al jarenlang zout onder de Waddenzee door water in diepe zoutlagen te pompen, waarna de ontstane pekel wordt opgepompt. Voor voortzetting van deze activiteiten is een goedgekeurd winningsplan vereist.
In de nieuwe plannen wil het bedrijf verschillende wijzigingen doorvoeren. Zo moeten de ondergrondse zoutcavernes al tijdens de productiefase gecontroleerd kunnen krimpen. Volgens Frisia verkleint dit de risico’s op instabiliteit nadat de winning is beëindigd. Daarnaast voorziet het aangepaste plan in een langere winningsperiode en de mogelijkheid om meer zout te winnen dan in eerdere vergunningen was toegestaan.
Kwetsbaar natuurgebied
De voorgenomen verlenging van de zoutwinning ligt gevoelig vanwege de ligging onder de Waddenzee, een beschermd natuurgebied dat internationaal wordt erkend vanwege zijn ecologische waarde.
Een van de belangrijkste aandachtspunten is bodemdaling. Bij zoutwinning lossen delen van de ondergrondse zoutlaag op, waardoor de bodem langzaam kan zakken. In een gebied dat ook te maken krijgt met zeespiegelstijging kan dit gevolgen hebben voor natuurwaarden en waterveiligheid.
SodM concludeert echter dat de voorgestelde winning binnen de grenzen van het zogenoemde ‘hand-aan-de-kraan’-beleid blijft. Dit systeem houdt in dat de winning voortdurend wordt gemonitord en kan worden aangepast of teruggeschroefd wanneer blijkt dat de bodemdaling sneller verloopt dan verantwoord wordt geacht.
Remwegscenario als extra veiligheidsmaatregel
De toezichthouder adviseert het ministerie wel om aanvullende voorwaarden aan de vergunning te verbinden. Een belangrijke aanbeveling is het verplicht toepassen van een zogenoemd remwegscenario vanaf 1 januari 2028, zolang er nog geen nieuw besluit is genomen over de beschikbare gebruiksruimte voor zoutwinning.
Het remwegscenario is bedoeld om tijdig in te grijpen wanneer meetgegevens wijzen op een ongewenste ontwikkeling van de bodemdaling. Daarbij wordt rekening gehouden met zowel de verwachte zeespiegelstijging als de natuurlijke aanvoer van zand en slib die het Waddengebied helpen zichzelf in stand te houden.
Daarnaast vraagt SodM aandacht voor de langetermijnstabiliteit van de zoutcavernes en voor de financiële zekerheid. Frisia moet volgens de toezichthouder voldoende middelen reserveren om de winning in de toekomst veilig af te bouwen en af te sluiten.
Ontwerpbesluit ter inzage
Het ministerie van EZK heeft naast SodM ook andere organisaties om advies gevraagd over het aangepaste winningsplan. Op basis van die adviezen heeft het ministerie een ontwerpbesluit opgesteld waarin wordt ingestemd met de wijziging van het winningsplan. Het ontwerpbesluit, samen met de onderliggende adviezen, ligt ter inzage. Belanghebbenden kunnen tot en met 9 juli 2026 een zienswijze indienen.
De definitieve beslissing over de vergunningverlening wordt genomen nadat de inspraakreacties zijn beoordeeld. Daarmee is nog niet definitief besloten dat Frisia daadwerkelijk tot 2052 zout mag blijven winnen onder de Waddenzee, maar het kabinet heeft met het ontwerpbesluit wel een duidelijke richting gekozen: voortzetting van de winning, onder strenge voorwaarden voor natuur en veiligheid.
(Foto: Frisiazout)